صنایع دستی اصفهان

55767 ۱۳۹۴/۰۸/۳۰
لطفا به این مطلب رای دهید
[رای ها : 235 امتیاز : 4.2]

صنایع دستی اصفهان دارای شهرت جهانی می باشد و بسیاری از مردم دنیا، ایران را با سوغات و صنایع شهرهایی نظیر اصفهان می شناسند. صنایع دستی و سوغات اصفهان را در حاشیه میدان نقش جهان و در بازار قدیمی اصفهان می توان تهیه کرد.

صنایع دستی اصفهان، قدمتی طولانی دارد به بلندای تاریخ، اوج رونق و شکوفا شدن این هنرهای زیبا دوران صفویه بود، از آن زمان این مهارت از هنرمندان و استادان بزرگ، با روش استاد شاگردی، نسل به نسل منتقل شد تا به امروز. صنایع دستی شهر اصفهان پستی بلندی های زیادی داشته است. پس از رونق دوران صفویه، بازار این حرفه در زمان قاجاریه از رونق افتاد و بعد از انقلاب مشروطه، جان تازه ای گرفت و خوشبختانه هنوز هم پابرجاست.

با عبور از بازارهای قدیمی اصفهان و وجود سوغات و صنایع دستی اصفهان، گردشگران خارجی و داخلی زیادی را در حال خرید و جست و جو این آثار زیبا می بینید.  صنایع دستی زیبای اصفهان قلم زنی، میناکاری، خاتم سازی، پارچه قلمکار، ملیله سازی، فیروزه کوبی هستند، که توضیح مختصری درباره آنها بیان خواهیم کرد.

از جمله دیگر صنایع دستی اصفهان، به موارد زیر می توان اشاره کرد:

  • قالی بافی
  • نگارگری
  • منبت کاری
  • نمدمالی
  • تراش مس
  • صحافی
  • ضریح سازی
  • معرق
  • سرمه دوزی

میناکاری اصفهان

میناکاری هنر تزئین فلزات با مواد رنگین مات یا شفاف با مدد گرفتن از آتش است. این هنر شامل فعل و انفعالات پیچیده شیمیایی است و یک هنر آزمایشگاهی محسوب می شود و در حقیقت اشیایی را شامل می شود که از ترکیب اکسید فلزات با برخی نمک ها در اثر حرارت تزئین یافته است. میناکاری می تواند بر روی سفال و شیشه نیز انجام شود. در مغازه های صنایع دستی اصفهان و حتی دیگر شهرها ظروف و اشیاء نیلگون رنگی، دیده می شود که یکی از پر طرفدار ترین صنایع دستی اصفهان است.

در مورد زمان پیدایش این هنر زیبا اطلاعات دقیقی در دست نیست و تنها، نمونه های محدودی از دوران صفوی باقیمانده است و بعد از آن در دروان قاجار نمونه های اندکی همچون سرقلیان و کوزه قلیان و .. که میناکاری بوده، به چشم میخورد. پس از آن، دوران پهلوی شروع خوبی برای این هنر بود، که استاد “شکرالله صنیع زاده” آن را توسعه داد.

 عناصر اصلی هنر میناکاری، فلز و آتش است و بعد از آن رنگ هایی ک به آن جلوه می دهد. روی طلا و نقره می توان میناکاری انجام داد ولی مس فلز اصلی انجام این کار است. زیباترین اشیای میناکاری که نظرها را جلب می کند ظروف تزئینی، گلدان، زیور آلات، جعبه لوازم آرایش، تابلو و … است. هنر اصیل در صنایع دستی اصفهان میناکاری بر روی فلز است.

قلم زنی اصفهان

قلم زنی یکی از پر رونق ترین صنایع دستی اصفهان است. قلم زنی هنری است، که شاید از همان ابتدای زندگی بشر بوجود آمد. قلم زنی همان هنر حکاکی کردن روی سنگ (حجاری)  بوده که طی مراحل مختلف در طول تاریخ، بر روی فلزهای گرانبها انتقال یافت.

هنر قلم زنی، کنده کاری و ایجاد نقش و طرح با قلم و ضربه چکش، روی اشیای فلزی است. طلا، مس، برنج، نقره، آلیاژ مس و برنج فلزاتی هستند که برای قلمزنی عموماً استفاده می شوند. اشیای بسیاری مانند ظروف، گلدان ها، تابلوها و … با هنر قلمزنی آراسته شده اند، که زیبایی خیره کننده شان نظر همه را به خود جلب می کند.

پارچه قلمکار اصفهان

یکی دیگر از صنایع دستی اصفهان پارچه قلمکار است. تاریخ پیدایش هنر قلمکاری به زمان حمله مغول ها باز می گردد، که نوعی ایده ی جدید از هنرمندان ایرانی بود. سپس در دوران صفویه گسترش یافت. در زمان شاه عباس صفوی از این پارچه های زیبا برای دوخت لباس استفاده می شد و توجه درباریان را به خود جلب کرد بطوری که لباس هایشان را با این پارچه ها تهیه می کردند. پارچه های زمان صفوی بسیار پرکار بود و کمتر جای خالی در آن ها دیده می شد. امّا از رونق آن در دوران قاجار کاسته شد، سپس در دوران پهلوی اول با دادن تمهیدات ویژه سبب رونق حرفه قلم کاری روی پارچه شدند. امروزه در خانه هر ایرانی، می توان یکی از این پارچه های زیبا را دید.

هنر سنتی قلمکاری به معنای تصویر کردن نقوش و طرح هایی بر روی پارچه ساده از جنس کتان و کرباس می باشد. اوایل این عمل با قلم مو انجام می شد ولی به علّت صرف وقت و هزینه، هنرمندان ترجیح دادند مهرهایی را حکاکی کنند، و این کار را برایشان ساده تر کرد. بیشتر طرح های که بر روی این پارچه ها دیده می شود تصویر عشاق، تصاویر تاریخی، تصویر شعرا، تصاویر طبیعت، بته و جقه که به نسبت بقیه طرح ها پرطرفدارتر است. این پارچه ها بصورت سفره، سجاده، لباس، روتختی و … عرضه می شوند.

خاتم کاری اصفهان

یکی دیگر از صنایع دستی اصفهان خاتم کاری است. قدمت این هنر هم به دوران صفوی بر می گردد، در آن زمان کاخ ها، رحل قران ها، میز و صندلی ها خاتم کاری شده بودند. ابتدا مرکز خاتم سازی، شهر اصفهان بود. امّا بعدها این هنر در شیراز رونق بیشتری گرفت و امروزه خاتم سازی شیراز جایگاه بالاتری دارد.

هنر آراستن سطح شی ها را بوسیله مثلث های کوچک، در طرح های مختلف را خاتم سازی می گویند. این مثلث ها از جنس عاج، استخوان، مفتول برنج، چوب و بعضی اوقات طلا هستند. خاتم اصفهان به روش خاتم شیراز ساخته می شود، گاهی با نقره یا مینا کاری همراه می شود، که در شیراز نمی توان دید. آثار زیبای خاتم سازی که در بازارهای اصفهان جلب توجه می کنند اشیای تزئینی، جعبه های زیبا، قاب عکس، شطرنج، تخته نرد و … هستند.

فیروزه کوبی اصفهان

فیروزه کوبی هنری است، که قدمت چندانی ندارد. فیروزه کوبی در مشهد انجام می شد ولی بعدها، حدود 70 سال پیش توسط “یوسف حکیمان” به اصفهان آورده شد. صنعتگران مشغول به این حرفه و تولیدات محدود است.  

ظروف فیروزه کوبی شده از جنس مس، نقره، برنج، برنز می باشند، در این هنر فیروزه هایی که از کارگاه های فیروزه تراشی شهرهایی مثل مشهد و نیشابور تهیه شده اند در اندازه های کوچکی، بصورت موزاییک بر روی اشیاء چسبانده می شوند. این هنر زیبا در ساخت آینه شمعدان، گلدان، ظروف و زیورآلات استفاده می شود.

گیوه بافی نشلج کاشان

گیوه بافی نشلج از صنایع دستی قدیمی شهر کاشان محسوب می شود. نشلج از روستاهای استان اصفهان است که از دیرباز در آن گیوه بافی مرسوم بوده و شهرت گیوه هایش بسیار است. در کتاب تاریخی من باب کاشان سال 1296 از این گیوه های نشلجی چنین یاد شده که مردان و زنان این روستا به بافتن گیوه مشغول هستند. مردان تخت گیوه را می کشند و زنان رویه ی آن را می بافند. تخت گیوه از پوست گاو، کتیرا و پارچه تهیه می شود که توسط آقایان روستا انجام می شود و پس از تمام شدن تخت گیوه رویه ی آن یا تخت کش را به زنان می سپارند تا آن را ببافند.

سرمه دوزی اصفهان

سرمه دوزی هنر اصیل زنان اصفهانی بوده است که تا امروز رواج پیدا کرده و در استان های مختلفی آن را مشاهده می شود. سرمه دوزی یکی از رودوزی ها بر روی پارچه ها است که موجب شکیل شدن و تزئین پارچه می گردد. عمده پارچه های سرمه دوزی ترمه می باشند اما سرمه را نیز بر روی پارچه های ساده و مخمل نیز می توان مشاهده کرد. انواع سرمه دوزی بر روی لباس ها، سر آستین ها، جانمازها و سجاده ها و … مشاهده می شود.

در سفر به اصفهان می توانید جانماز و سجاده های زیبا و بی نظیر هنر دست هنرمندان اصفهانی را از بازارهای سنتی تهیه کنید. طرح های سرمه دوزی در قالب های گل و بوته، بوته جقه و برگ و … است که در ابتدا طرح بر روی پارچه انداخته می شود و سپس توسط نخ سرمه دوزی دوخته می شود. نخ سرمه با الیاژهای متفاوت باعث می شود که طرح و قیمت هر کار فرق داشته باشد. قدمت سرمه دوزی را به دوران اشکانیان بسط می دهند اما از دیرینگی این هنر اصیل بر روی لباس ها مدرک مستند در دست نیست.

ملیله سازی اصفهان

ملیله سازی از ظریف ترین صنایع دستی اصفهان است. این هنر زیبا، نیاز به دقت، وقت و حوصله ی بسیاری دارد. گاهی در ساخت اجناس ظریف و زیبایی چون گوشواره و گل سینه از زرگران و میناسازان حرفه ای کمک گرفته می شود تا جلوه ی چند برابری داشته باشند. زیورآلات، ظروف و اشیاء تزئینی بسیار زیبایی با این هنر خلق می شود.

پیشنهاد ما به شما سفر به اصفهان است و در صورت امکان بازار های قیصریه، بازار مسگر ها، بازار اشرف، بازار ترکش دوز ها و از دیگر بازار های قدیمی این شهر دیدن کنید. بهترین بازار ها برای خرید صنایع دستی اصفهان، بازار های سنتی اطراف میدان نقش جهان می باشند.

لطفا به این مطلب رای دهید
[رای ها : 235 امتیاز : 4.2]

نظر خود را به این مطلب بدهید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد ؛ بخش های موردنیاز علامت گذاری شده اند

نظرات

  • غریب

    این پست ارزش پز دادن به همه جهانو داره
    واقعا سنگ تموم گذاشتین

    • امیر قمصری
      امیر قمصری

      ممنونم از شما دوست عزیز که همیشه به ما انرژی می دهید

  • منیره

    تمامی صنایع بسیار ظریف و زیبا هستن

  • بردیا

    تمام رومیزی های خونه ما پارچه قلمکار هستن
    در عین سادگی خیلی قشنگن

  • ترکی

    به شخصه هروقت برای خرید صنایع دستی اصفهان رفتم واقعا نتونستم انتخاب کنم
    بس ک همگی زیبا هستن
    تشکر

  • والد

    یه خسته نباشید به سازندگان این صنایع که هیچ چیز از زیبایی کم نمیذارن
    همچنین نویسنده این مقاله

  • منصور

    واقعا چ سایت کاملی هست نشاط آوران
    از وقتی واردش شدم نفهمیدم چطور تایم گذشت

  • نیما طالعی

    تولیدات فیروزه ای خیلی کم شده
    امیدوارم از بین نره

  • لطفعلی

    تولید بسیاری از این صنایع مثل قبل دیگه رواج ندارن
    جوونا نتونستن مثل قدیمی های این حرفه ها ادامه بدن این کار رو 🙁

  • ناظری

    حس و حالی ک بازاراهای اصفهان به آدم میده واقعا تکرار نشدنی هستش
    ممنون از شما

  • Like

    واقعا ممنون
    اگه اجازه بدین این مطلبو داخل سایتم بذارم
    البته با ذکر منبع

  • عرب

    جالبه نمیدونستم فیروزه کوبی دیگه داخل مشهد انجام نمیشه!!!

  • کلالی تژاد

    اکثر صنایع قدمت زیادی دارن و کاملا در دنیا شناخته شده هستن
    باید افتخار کرد

  • فربد

    وای خدا ملیله سازی واقعا کار مشکلی هستش
    خسته نباشید به شما

  • اراد

    وسایل خاتم کاری شده واقعا زیبایی خاصی دارن
    از نظر دکوراسیون چیزی نمیتونه جاشونو بگیره

  • Milad

    cheqadr in sanaye khooban
    tnQ

  • فواد

    بین این صنایع چیزی پیدا نمیشه ک داخلش ظرافت، دقت و حوصله در ساختش تاثیر نداشته باشه
    خسته نباشید به همه تولید کنندگان
    ممنون

  • تیموری

    سایتتون محشره
    همینجوری ادامه بدین

  • عالی

    متعجبم که سایت به این نوپایی اینقدر قدرتمند در زمینه گردشگری داره فعالیت میکنه
    خسته نباشید به همتون

  • درنا

    آثار میناکاری واقعا زیبان
    دوست داری ساعت ها بهشون نگاه کنی

  • لاله صبوری

    صنایع قلم زنی علاوه بر زیبایی خودشون
    قیمت زیادی هم دارن
    خخخخخخخ

    • امیر قمصری
      امیر قمصری

      به هر حال کار دست است دوست عزیز

  • ایمان

    من شخصا از قلمزنی نباتی در میدان نقش جهان اصفهان خرید میکنم.واقعا کاراشون زیبا و با کیفیته و علاوه بر اون خودشون تولید کننده و با تجربه هستن
    متاسفانه میدان نقش جهان پر از دلال و واسطه شده و خود هنرمندا زیاد داخلش نیسن

  • حسام

    تو خیابون استانداری و خ خافظ فروشگاه صنایع دستی هست که فقط کار میناکاری داره . کالاهاشون خیلی قشنگه توصیه می کنم تو اصفهان از این فروشگاه ها دیدن کنید

  • فهیمه

    قلم زنی و فیروزه کوبی اصفهانی ها رو خیلی دوست دارم .
    فک می کنم فقط تو اصفهان درست می کنن

  • شراره زمانی

    سوزندوزی هم یکی از صنایع دستی اصفهانه
    گل های خیلی قشنگی باهاش درست می کنن

  • امین نوروزی

    سلام من دوره پژوهش­ و مستندنگاری رشته­ های صنایع دستی گذروندم
    و تو بحث مستند نگاری و احیا رشته قلمکاری کار کردم
    اطلاعات خیلی مفیدی تو این مقاله ارائه کردید
    از مدیریت نشاط آوران ممنونم

  • کتایون

    صنایع دستی اصفهان خیلی تو دنیا شهرت داره
    مقاله تون عالی بود
    مرسی

  • بینام

    سلام شما حکاکی روی سنگ فیروزه هم انجام میدین؟؟اگه بله میشه قیمتش رو بگید و آدرستون کجاست؟؟ممنون میشم کمکم کنید

  • samira

    من فیروزه کوبی کار میکنم و میناکاری هم قبلا کار میکردم
    خیلی خوبهههه

  • rahi11

    این که میگن اصفهان نصف جهان واقعیت محض هستش خیلی هم عاااالی

  • سارا

    هنر نزد ایرانیان است و بس…..

  • محمدمهدی یزدانی

    عالی بود ممنون

  • هما

    من چند روز پیش یه سفره قلمکاری خریدم کیفیتش خوبه و نقش ظریف و قشنگی داره. خواستم اینجا به همه خانومایی که علاقمندن توصیه کنم سفره یا پارچه های قلمکاری بخرن و لذت ببرن